Spinnenwebschimmel, inktzwammen en zwarte stipjes op je kweekset: wat is wat

De gewone verschijnselen op een kweekblok, wit pluis, gele druppels en groene plekken, hebben we in een eerder stuk behandeld. Dit stuk gaat over de zeldzamere gasten. Ze komen minder vaak voor, maar als ze er zijn, herkent bijna niemand ze, en dat maakt de schrik groter dan nodig. Vier verschijnselen, van vervelend tot onschuldig.

Grijs spinrag over je paddenstoelen: spinnenwebschimmel

Een dun, grijswit, ragfijn weefsel dat in een dag of twee over de paddenstoelen en het substraat heen groeit, alsof iemand er watten over heeft getrokken. Dat is spinnenwebschimmel, een parasiet die op de paddenstoelen zelf leeft en ze zacht en bruin maakt. Je herkent hem aan de snelheid en de structuur: gewoon mycelium is dicht en wit, spinnenwebschimmel is dun, grijzig en pluizig als spinrag, en hij ligt bovenop in plaats van erin.

Wat je doet: de aangetaste paddenstoelen en het spinrag met een vochtig stuk keukenpapier voorzichtig weghalen, zonder erin te blazen of er hard tegenaan te sproeien, want de sporen verspreiden zich door de lucht. Dep de plek daarna met wat waterstofperoxide of zout water. En vooral: de oorzaak wegnemen. Spinnenwebschimmel komt bij te hoge luchtvochtigheid en te weinig luchtbeweging, dus minder sproeien en meer frisse lucht. De volgende vlucht is meestal schoon.

Een vreemde paddenstoel uit het blok: inktzwam

Soms komt er uit een kweekblok, of vaker uit een emmer stro, een paddenstoel die er duidelijk anders uitziet dan wat je bestelde: een dunne steel met een langwerpige, spitse hoed die binnen een dag zwart wordt en wegsmelt tot een inktachtige smurrie. Dat is een inktzwam, een snelle opruimer waarvan de sporen in vrijwel al het stro en de meeste compost zitten. Op een gepasteuriseerde emmer stro is hij een veelvoorkomende bijrijder, op een gesteriliseerd kweekblok zeldzaam.

Wat je doet: weghalen zodra je hem ziet, voordat hij zwart wordt en zijn inkt over je oesterzwammen laat lopen. Hij is niet giftig, maar ook niet wat je wilde. Inktzwammen wijzen erop dat het substraat te nat en te rijk is; laat de emmer wat opdrogen. Je eigen soort wint het uiteindelijk bijna altijd, want de inktzwam is snel maar zwak.

Zwarte stipjes: meestal niet wat je denkt

Zwarte stipjes op het substraat of het plastic zijn de meest misbegrepen waarneming. Drie mogelijkheden, in volgorde van waarschijnlijkheid. De eerste: uitwerpselen van rouwmuggen, de kleine zwarte vliegjes uit potgrond die ook op kweekblokken afkomen. Onschuldig, wel een teken dat je vliegjes hebt (zie hieronder). De tweede: sporen van je eigen paddenstoelen. Een overrijpe oesterzwam laat een fijne witte tot lila laag achter, maar bij donkere soorten als shiitake of blauwplaatstropharia is dat een donkerbruine tot zwarte aanslag onder de hoeden. Ook onschuldig. De derde, en enige die aandacht vraagt: een grijs pluizig laagje met zwarte knopjes erop, alsof er speldenknoppen in de watten steken. Dat is een broodschimmel, en die behandel je als groene schimmel: wegsnijden, blok koeler en luchtiger, en bij grote plekken een foto naar ons.

Kleine zwarte vliegjes: rouwmuggen

Piepkleine zwarte vliegjes die rond het blok zweven en op het substraat landen zijn rouwmuggen, dezelfde als uit je kamerplanten. De vliegjes zelf zijn onschuldig, hun larven niet helemaal: die eten van het mycelium en kunnen een verzwakt blok verder uitputten. Meestal komen ze mee uit een plant in dezelfde ruimte, niet uit het blok.

Wat je doet: gele lijmplaatjes naast het blok, de kamerplanten in dezelfde ruimte een week wat droger houden, en het blok zelf niet natter maken dan nodig. Bij een hardnekkige plaag helpt een dun laagje droog zand over open substraat, daar kunnen de larven niet doorheen. Een blok dat sterk is, trekt zich er weinig van aan.

Wanneer is het echt mis?

Bij spinnenwebschimmel die na weghalen binnen dagen terugkomt over het hele blok, bij zwarte broodschimmel groter dan een hand, en bij alles wat stinkt. Bij die drie: foto en bestelnummer via de contactpagina. Voor de rest van dit lijstje geldt: even opruimen, plek verbeteren, doorgaan. De meeste van deze gasten zijn eerder een bericht over de omstandigheden dan een bedreiging voor je oogst.