Van takkenril tot paddenstoelenkwekerij: kweken in de houtwal

Takkenrillen duiken in steeds meer tuinen op, en terecht: je stapelt je snoeihout tussen twee rijen palen, de egels en winterkoninkjes zijn er blij mee en je bespaart een rit naar de stort. Maar er is een kant van de takkenril die zelden genoemd wordt: het is de beste paddenstoelenplek die je in een tuin kunt bouwen. Schaduw, windluwte, vasthoudend vocht en een voorraad hout op één plek, meer vraagt een zwam niet.

Waarom werkt een takkenril zo goed voor paddenstoelen?

Een dichte stapel takken maakt zijn eigen klimaat. Onderin blijft het er vochtig als het elders al weken droog is, de temperatuur schommelt trager dan in de open lucht, en de wind die stammen normaal uitdroogt komt er nauwelijks doorheen. Dat zijn precies de omstandigheden waarin mycelium doorwerkt terwijl het elders stilvalt. In een gewone border moet je een kweekstam in droge zomers naspuiten, in het hart van een takkenril redt hij zichzelf.

Zo maak je van een ril een kwekerij

Het recept is simpel: je behandelt de takkenril als kast en de geente stammen als planken die je erin schuift.

• Ent een paar verse stammen van 50 tot 100 centimeter zoals we in het entseizoensstuk beschrijven. Voor een ril zijn oesterzwam en nameko dankbare soorten, en in een oude ril doet ook het fluweelpootje het goed.
• Schuif de stammen halfhoog in de ril, horizontaal, met minstens één kopse kant bereikbaar zodat je kunt oogsten. Niet onderop (te nat, te veel concurrentie van alles wat daar al woont) en niet bovenop (te droog).
• Merk je stammen. Een tiewrap of stukje verf per soort scheelt over een jaar veel gepuzzel over wat waar zit.
• Vul de ril gewoon verder aan met snoeihout zoals je altijd deed. Vers materiaal erbovenop houdt het vochtgehalte op peil.

Kun je de ril zelf ook enten?

De dunne takken van de ril zelf enten heeft weinig zin: dun hout is te snel uitgeput en te onvoorspelbaar. Wat wel werkt: leg bij het opbouwen af en toe een vers, dikker stamstuk mee dat je eerst hebt geënt. En de blauwplaatstropharia is een verhaal apart: strooi een laag houtsnippers langs de voet van de ril en meng er broed door, dan krijgt de zwam de vochtige rilvoet cadeau en de ril een verteringshulpje terug.

Wat mag er in de ril, en wat liever niet?

Voor het kweekgedeelte gelden dezelfde regels als voor losse stammen: loofhout ja, naaldhout nee, en hoe verser het geënte stuk, hoe beter. Het gewone vulhout mag alles zijn wat je tuin oplevert, ook naaldhout en oude droge takken, zolang je de geente stammen er maar niet direct tegenaan legt. En denk om de volgorde: eerst enten, dan pas in de ril schuiven. In een volgebouwde wal boort het lastig.

Wanneer zie je resultaat?

Reken op dezelfde doorlooptijd als bij vrijstaande stammen, 6 tot 18 maanden afhankelijk van de soort, met één verschil: in de ril halen stammen de finish vaker omdat ze de droogteperiodes beter doorkomen. De oogst verstopt zich wel eens tussen de takken, dus loop in het seizoen elke week even langs beide zijkanten. Paddenstoelen aan de schaduwkant zijn vaak groter en mooier dan die aan de zonkant.

Heb je al een ril liggen en twijfel je waar de stammen erin passen? Een foto van de wal zegt genoeg, dan wijzen we de plek aan.