Na de regen: komt de paddenstoelenexplosie, en wat betekent dat voor je stammen?

Wie de afgelopen dagen in het bos was, heeft het misschien al gezien: na de eerste flinke regen van eind augustus staan er ineens weer paddenstoelen. Paddenstoelenonderzoek Nederland en de Nederlandse Mycologische Vereniging schreven op 30 augustus dat de hoop groeit op een echte paddenstoelenexplosie, na een zomer waarin het ondergrondse mycelium in bodem, strooisel en hout zwaar is belast door de droogte. Wij houden het met dezelfde spanning in de gaten, want wat voor het bos geldt, geldt ook voor de stammen in je tuin. Dit is wat er nu gebeurt, en hoe je erop inspeelt.

Waarom geeft regen na droogte zo'n uitbarsting?

Omdat mycelium tijdens droogte niet sterft maar wacht, en ondertussen reserves opbouwt. Een schimmel kan weken zonder water in de spaarstand blijven, en zodra het hout of de bodem weer vochtig wordt, komen twee signalen tegelijk binnen: er is water, en de temperatuur daalt. Dat is precies de combinatie waarop een paddenstoel vruchten maakt. De mycologen wijzen nog op iets anders: planten die onder droogtestress staan, scheiden stoffen uit die de schimmelactiviteit in de bodem juist verhogen. Samenwerking tussen bomen en zwammen is in zo'n situatie cruciaal, en dat kan de opleving na de regen versterken. Bij ons in de kwekerij zien we hetzelfde principe in het klein, het is de koude douche die we een kweekset geven om een nieuwe vlucht af te dwingen. De natuur doet het nu op landelijke schaal.

Explosie of stilte: het kan nog twee kanten op

De mycologen zeggen het eerlijk: het kan een massale verschijning worden, of juist het uitblijven ervan. Dat hangt af van hoe diep het mycelium is aangetast en van de komende weken. Een bui na maanden droogte trekt niet meteen tot in het hout; het gaat om de optelsom van regen, koelere nachten en tijd. Valt het de komende twee weken nat en zacht, dan wordt september waarschijnlijk een van de betere paddenstoelenmaanden in jaren, juist omdat alles tegelijk wakker wordt. Blijft het droog, dan verschuift de opleving naar oktober of blijft ze uit. Dat is de spanning van dit najaar, en het is de reden dat elke mycoloog in het land deze weken elke ochtend het bos in gaat.

Wat betekent dit voor jouw stammen?

Hetzelfde, als je het mycelium erin de kans geeft. Een doorgroeide stam die de zomer heeft overleefd, zie het stuk over de zomer, krijgt nu van de regen het signaal om te vruchten. Maar een stam die kurkdroog is, neemt van een paar buien nog niet genoeg op om door te schieten. Help hem: geef stammen die licht aanvoelen nu een nacht in het water, leg ze terug in de schaduw, en houd de komende twee weken de kopse kanten in de gaten. Zie je daar witte plekjes verschijnen, dan doet je stam mee met het bos. Oesterzwammen zijn de eersten, vaak binnen twee weken na de omslag; shiitake en de bundelzwammen volgen in oktober als de nachten kouder worden.

En de snipperbedden?

Een blauwplaatstropharia-bed reageert het snelst van alles. Een bed dat in juli stilviel maar niet is opgedroogd tot stof, kan binnen een week na de regen weer knoppen geven. Geef het een extra gieter en een laag verse snippers, en kijk elke ochtend, want blauwplaatstropharia groeit in drie dagen van knop tot te groot, en de slakken zijn na de regen ook terug.

September is de maand om te beginnen

Ook voor wie nog geen stam heeft. De nachten worden koeler, de lucht vochtiger, en dat is de beste tijd om binnen weer een kweekset te starten na de zomerpauze. Wie de koudeminnende sets in de koelkast had liggen, zoals we in het zomerstuk aanraadden, haalt ze nu tevoorschijn: shiitake, pruikzwam en eikhaas willen precies dit weer. Buiten is het de maand om te kijken, niet om te enten; dat komt in februari. Maar wie in de snoeimaanden hout wil regelen, kan nu al beginnen met rondvragen, zie waar je stammen vindt.

26 september: Europese Dag van de Paddenstoel

Op zaterdag 26 september is het de Europese Dag van de Paddenstoel, met door het hele land excursies en activiteiten rond zwammen. Als de opleving doorzet, wordt het een dag waarop het bos meer laat zien dan in jaren. Ga mee met een excursie van een mycologische werkgroep, en neem de kennis mee naar huis: wie in het bos leert zien hoe een oesterzwam aan een dode beuk groeit, kijkt daarna anders naar de stam in zijn eigen tuin. En wie liever thuis blijft, kan die dag een sporenprint maken van de eerste oogst van het seizoen.

Wij houden de komende weken bij wat de stammen in de kwekerij doen, en we horen graag wat jouw stammen doen. Stuur een foto als het loskomt. Als het een explosie wordt, is dit het jaar om erbij te zijn geweest.